Journal of Preventive Medicine

fa بررسی شیوع مصرف سیگار و عوامل درونی و بیرونی مرتبط با آن در دانش‌آموزان دبیرستانی شهر بندرعباس Prevalence of smoking and associated internal and external factors in high school students in Bandar Abbas, Iran تخصصي Special پژوهشي Orginal مقدمه: استعمال سیگار یکی از چالش‌های سلامت جهانی و یکی از عوامل خطر مرگ هم در کشورهای پیشرفته و هم در کشورهای در حال توسعه به شمار می‌رود. هدف از انجام این تحقیق، تعیین شیوع مصرف سیگار و عوامل تأثیرگذار بر نگرش و عملکرد دانش‌آموزان دبیرستانی شهر بندرعباس نسبت به سیگاری می‌باشد. روش‌کار: پژوهش حاضر، توصیفی-تحلیلی از نوع مقطعی بوده که بر روی جامعه دانش‌آموزان دبیرستانی شهر بندر‌عباس در سال تحصیلی 1388-1389انجام شده است. به کمک فرمول تعیین حجم نمونه کوکران حجم نمونه 2014 نفر تعیین گردید. نمونه‌های این تحقیق به روش تصادفی خوشه‌ای از میان دبیرستانهای شهر بندرعباس انتخاب گردیدند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه‌ای بود که پس از بررسی روایی و پایایی آن در اختیار دانش‌آموزان قرار گرفت تا به روش خودایفایی تکمیل نمایند. داده‌های جمع‌آوری شده وارد نرم‌افزار SPSS 16 شد و برای توصیف داده‌ها از آماره‌های توصیفی و برای تحلیل داده‌ها از آمار استنباطی مانند آزمون کای، t-test و نسبت شانس استفاده گردید. نتایج: در این مطالعه، 2029 نفر دانش‌آموزان دبیرستانی مورد بررسی قرار گرفت. از دیدگاه هر دو جنس، مهمترین عامل درونی گرایش به سیگار، داشتن دوستان بیشتر و جذابیت اعلام گردید. مهمترین عوامل بیرونی تأثیرگذار بر مصرف سیگار، دانش‌آموزان دختر و پسر عبارت بودند از: مصرف سیگار توسط مادر در پسرها (3/20OR=) و در دخترها (8/28OR=)، مصرف سیگار پدر در پسرها (52/2OR=) و در دخترها (43/2OR=)، وجود دوست صمیمی سیگاری در پسرها (3/4OR=) و در دخترها (7OR=) و وجود فرد سیگاری در منزل در پسرها (5/3OR=) و در دخترها (2/2OR=). نتیجه‌گیری: با آنکه مصرف سیگار در دانش‌آموزان دبیرستانی شهر بندرعباس در مقایسه با سایر پژوهش‌های انجام گرفته در داخل و خارج از کشور از شیوع  نسبتاً متوسطی برخوردار است. با این وجود، عوامل درونی مانند احساس جذابیت و داشتن دوست بیشتر و عوامل بیرونی مانند وجود مادر و پدر سیگاری، دوست صمیمی سیگاری و وجود فرد سیگاری در منزل از فاکتورهای تأثیرگذار در گرایش و عملکرد آنان به سیگار بوده است. لذا برنامه‌های مؤثر پیشگیری از مصرف دخانیات بایستی بر روی تقویت مهارت‌های زندگی و ایجاد انگیزه‌های مثبت درونی نوجوانان و تقویت عوامل بیرونی ارتباط و حمابت بیشتر اعضا خانواده و مربیان و شماوره مدارس با دانش‌آموزان باشد. Introduction: Smoking is one of the global health challenges and a risk factor for death in developed and developing countries.The aim of this study was to determine the prevalence of smoking and factors affecting attitude and behavior towards smoking among high school students in Bandar Abbas, Iran. Methods: A descriptive-analytical design (cross-sectional study) was conducted to investigate 2029 high school students who were selected through a multi-stage cluster sampling method. Data were collected using the researcher made questionnaire and analyzed using descriptive and analytical statistics such as frequency, percentage, Chi-square and t-test. Results: The mean age of students was 16±1.34years. In total, 23.2% of the subjects reported that they had never smoked in their lifetime and 8.56% of them reported smoking in the past 30 days as regular smokers. The multivariate analysis by logistic regression shows that smoking by mother (OR= 20.3 and 28.8 for male and female student respectfully), father (OR= 2.52 and 2.43 for male and female student respectively), a close friend of smoker (OR= 4.3 and 7.0 for male and female student respectively) and a smoker at home (OR= 3.5 and 2.2 for male and female student respectively) are associated with smoking. Smoking in adolescents was not significantly associated with factors such as father’s occupation, mother’s occupation, father’s education, mother’s education, family size and family economic status. Conclusion: Although, smoking among high school students in Bandar Abbas, compared with other researches inside and outside the country remains a relatively mild, however, issues such as having more friends, feeling the charm, smoking mother and father, a friend of smoker and the smoker in the home are main significant factors related to smoking. Therefore, effective smoking prevention programs should focus on strengthening life skills, internal communication, and external factors such as family members, teachers, and school counselors. مصرف سیگار, دانش‌آموزان, عوامل درونی و بیرونی Prevalence of Smoking, Internal and External Factors, High School Students 39 49 http://jpm.hums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-23&slc_lang=fa&sid=1 AbdolHosen Madani عبدالحسین مدنی shmd_md@yahoo.com 10031947532846001658 10031947532846001658 Yes Temor Aghamolaei تیمور آقاملایی 10031947532846001659 10031947532846001659 No Mohammad Madani محمد مدنی 10031947532846001660 10031947532846001660 No Faeghe Zarei فایقه زارعی 10031947532846001661 10031947532846001661 No