Journal of Preventive Medicine

fa اثر بخشی مداخلات مبتنی بر تئوری رفتار برنامه ریزی شده در ارتقاء فعالیت جسمانی : یک مطالعه مروری نظامند Effect of interventions based on the theory of planned behavior on promoting physical activity: a systematic review تخصصي Special پژوهشي Orginal مقدمه: فعالیت جسمانی ناکافی، اولین عامل از ده عامل خطر عمده مرگ در سراسر جهان است.داشتن فعالیت جسمانی کافی و منظم، خطر فشار خون بالا، بیماری قلبی عروقی، سکته مغزی، سرطان سینه، کولون و افسردگی، افتادن و شکستگی را در افراد بزرگسال کاهش می دهد. هدف از نگارش این مقاله، بررسی مداخلات مبتنی بر تئوری رفتار برنامه ریزی درارتقاء فعالیت جسمانی گرو ههای مختلف به شیوه نظامند بود . روش‌کار: هفت پایگاه اطلاعاتی شامل Iran medex، SID، PubMed،Web of science، Scopus,Science direct  ، Google scholar    به روش مرورنظامند با کلمات کلیدی :physical activity OR physical OR exercise، Theory of planned behavior OR TPB، experimental randomized controlled trial OR intervention,motor activity،physical activit* exercise*، فعالیت جسمانی، تئوری رفتار برنامه ریزی، مداخله آموزشی، تئوری مورد بررسی قرار گرفت. مطالعاتی انتخاب شدند که کمی، مداخله ای، به زبان فارسی یا انگلیسی بود. همچنین تئوری رفتار برنامه ریزی و فعالیت جسمانی یکی از اجزای اصلی آنها بوده است. نتایج: در جستجوی  اولیه  319 مقاله در پایگاه های مختلف  بازیابی گردیدکه با توجه به معیار های ورود به مطالعه و حذف مقالات تکرای 14 مقاله بین سال های 2003 تا پایان 2016 وارد مطالعه شدند.اکثریت مطالعات از نوع نیمه تجربی کنترل دار و طول مدت مداخله بین  دو هفته تا سه ماه بود. گروه هدف مطالعات دانش آموزان، سالمندان، زنان خانه دار و پرسنل مراکز بهداشتی درمانی بودند. مداخله آموزشی در اکثر مطالعات به روش سخنرانی، بحث گروهی، کتابچه، گروه کانونی، پمفلت آموزشی، پرسش و پاسخ، پانل، بارش افکار، بوکلت بود. در اکثر مطالعات، سازه نگرش، کنترل رفتاری درک شده و قصد رفتاری پیشگویی کننده قوی فعالیت جسمانی بود. هنجار های انتزاعی در کمتر از نیمی از مطالعات پیشگویی کننده ضعیفی بود.در این مطالعات مداخلات آموزشی مبتنی بر تئوری رفتار برنامه ریزی در ارتقا ء فعالیت جسمانی تاثیر مثبتی داشته است .  نتیجه‌گیری: اکثریت مطالعات مبتنی بر تئوری رفتار برنامه ریزی در ارتقاء فعالیت جسمانی، تاثیر مثبتی داشته است. اما ناهمگن بودن گروه های هدف باعث دشواری مقایسه تاثیر مداخلات بر فعالیت جسمانی گردید. جهت سنجش تاثیر مداخله به نحو صحیح در مطالعات تئوری محور، پیشنهاد می گردد طول مدت  مداخله و همچنین پیگیری بعد از مداخله طولانی تر گردد تا بتوان تاثیر مداخله را به نحو صحیح سنجید. Introduction: Inadequate physical activity is the first among the ten risk factors of mortality worldwide. Adequate and regular physical activity can reduce high blood pressure, cardiovascular diseases, Cerebrovascular accidents, breast cancer, colon and depression, and falls and fracture in adults. The present research aimed to investigate the effect of interventions based on the theory of planned behavior on promoting the physical activity of different groups systematically. Methods: Seven databases including Iran medex, SID, PubMed, Web of Science, Science Direct, Scopus and Google Scholar were searched for the following key words: Theory of planned behavior OR TPB, experimental randomized controlled trial OR intervention, motor activity, physical activity, exercise. The inclusion criteria were for the results to be quantitative, interventional, and in English or Persian language. The theory of planned behavior had to be an integral part of the selected articles. Results The initial search ended up with 319 articles in different databases which were filtered according the inclusion and exclusion criteria. Finally, 14 articles were included in the research which covered the years 2003 to 2016. The majority of studies were case-control and semi-experimental. The intervention durations were 2 weeks to 3 months. The target research populations were students, elderly, housewives, and health workers. The used educational interventions were mostly lecture, panel discussion, booklet, focal groups, educational pamphlets, Q&A, and brainstorming. In the majority of investigations, attitude, perceived behavioral control, and behavioral intention were strong predictors of physical activities. Subjective norms were poor predictors in less than half of the studies. The theory-based interventions revealed to have a positive effect on promoting physical activity. Conclusion: The majority of interventions based on the theory of planned behavior were proved to promote physical activities. However, the heterogeneity of target groups makes comparing the effect of interventions on physical activities difficult. To explore the effect of the interventions in theory-oriented studies, it is recommended to extend the length of the interventions and follow-ups to properly decide on the effectiveness of the intervention. تئوری رفتار برنامه ریزی , فعالیت جسمانی, مداخله آموزشی. theory of planned behavior, physical activity, educational intervention 1 15 http://jpm.hums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-55&slc_lang=fa&sid=1 Teamur Aghamolaei تیمور آقاملایی 10031947532846005248 10031947532846005248 No Professor Of Health Education And Health Promotion, Social Determinants in Health Promotion Research Center, Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas, Iran مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی در ارتقاء سلامت، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس ، ایران Hossein Farshidi حسین فرشیدی 10031947532846005249 10031947532846005249 No Associate Professor of cardiology, Cardiovascular Research Center, Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas, Iran مرکز تحقیقات قلب و عروق، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس ، ایران Ali Safari-Moradabadi علی صفری مرادآبادی 10031947532846005250 10031947532846005250 No School Of Public Health, Shahid Beheshti University Of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Sakineh Dadipoor سکینه دادی پور mdadipoor@yahoo.com 10031947532846005251 10031947532846005251 Yes Fertility and Infertility Research Center, Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas, Iran 5دانشجوی دکتری آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت ، مرکز تحقیقات باروری و ناباروری، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس ، ایران .