Journal of Preventive Medicine

fa پیش‌بینی رفتارهای خودمراقبتی نوجوانان بر اساس نیازهای روان‌شناختی: کاربست نظریه خودتعیین‌گری (SDT) The predictive role of basic psychological needs in self-care behaviors of adolescents: the application of self-determination theory (SDT) روانشناسی Psychology پژوهشي Orginal هدف: اغلب نوجوانان به دلیل تغییراتی که از نظر زیستی، روانی و اجتماعی پیدا می کنند، نسبت به مسائل خودمراقبتی، دچار مشکل می شوند. هدف پژوهش حاضر، پیشبینی رفتارهای خودمراقبتی نوجوانان بر اساس نیازهای بنیادین روانشناختی آنان میباشد. روش‌ها: این پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش آموزان مقطع متوسطه دوم  شهر محمدیه در قزوین به تعداد 1328 نفر بود. افراد نمونه پژوهش در سال تحصیلی 1401-1400 مشغول به تحصیل بودند. به منظور انتخاب نمونه، از روش نمونه‌گیری غیرتصادفی به صورت در دسترس استفاده شد. بر این اساس، 295 نفر از دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس خودمراقبتی نوجوانان و پرسشنامه ارضای نیازهای بنیادین روانشناختی بود. داده‌ها با استفاده از روشهای همبستگی پیرسون و رگرسیون همزمان با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 26  تجزیه و تحلیل شدند. نتایج: نتایج نشان داد بین رفتارهای خودمراقبتی و ارضای نیازهای بنیادین روانشناختی در نوجوانان رابطه مثبت معناداری (001/0>P) وجود دارد. همچنین، نیازهای بنیادی روانشناختی قادر به پیشبینی رفتارهای خودمراقبتی بودند (42/0 =R2). هرسه نیاز؛ خودمختاری (19/0=β)، شایستگی (38/0=β) و ارتباط با دیگران (17/0=β) به طور معنیداری (001/0>P) رفتارهای خودمراقبتی را پیش بینی نمودند که از این میان نیاز به شایستگی بیشتر، از دو نیاز دیگر رفتارهای خودمراقبتی را پیش بینی کرد. نتیجه‌گیری: داشتن محیط حمایت کننده از ارضای سالم نیازهای بنیادین روانشناختی با افزایش رفتارهای خودمراقبتی در ارتباط است. بنابراین، تدابیر روانشناختی و تربیتی در جهت ارضای نیازهای روانشناختی در تقویت رفتارهای خودمراقبتی در محیط خانواده و مدرسه از سوی والدین و معلمان ضروری می نماید.   Introduction: Adolescents experience significant biological, psychological, and social changes that may challenge their self-care behaviors. This study aimed to predict adolescents’ self-care behaviors based on the satisfaction of their basic psychological needs. Methods: This descriptive-correlational study included 1,328 secondary high school students in Mohammadiyeh, Qazvin, during the 2021–2022 academic year. Using convenience sampling, 295 students were selected as participants. Data were collected via the Adolescents’ Self-Care Scale and the Need Satisfaction Scale and analyzed using Pearson correlation and multiple regression analyses in SPSS-26. Results: Significant positive correlations (p < 0.001) were found between self-care behaviors and the satisfaction of basic psychological needs in adolescents. Basic psychological needs explained 42% of the variance in self-care behaviors (R² = 0.42). Autonomy (β = 0.19), competence (β = 0.38), and relatedness (β = 0.17) significantly predicted self-care behaviors (p < 0.001), with competence being the strongest predictor. Conclusion: The satisfaction of basic psychological needs, particularly competence, significantly predicts adolescents’ self-care behaviors. Environments that foster these needs can promote self-care practices. Parents and educators are encouraged to implement psychological and educational strategies to enhance self-care within family and school settings.   نوجوانان, نیازهای بنیادین روانشناختی, رفتارهای خودمراقبتی adolescents, basic psychological needs, self-care behaviors, autonomy, competence 47 62 http://jpm.hums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-840-1&slc_lang=fa&sid=1 Sahar Kazemi سحر کاظمی sahar.kazemi7394@gmail.com 100319475328460011998 100319475328460011998 No MA in General psychology, Dept. of Psychology, faculty of Humanities, Malayer University, Malayer, Iran کارشناس ارشد روانشناسی عمومی، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران. Yadollah Ghasemipour یداله قاسمی پور ghasemipour14@gmail.com 100319475328460011999 100319475328460011999 Yes Assistant Prof., Dept. of Psychology, faculty of Humanities, Malayer University, Malayer, Iran استادیار روانشناسی سلامت، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران .