fa ارزیابی تجمع زیستی و خطرات اکولوژیکی فلزات سنگین در نرم‌تنان منطقه حفاظت شده حرا، استان هرمزگان بهداشت محیط Environmental Health پژوهشي Orginal <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="FA"><span b="" lotus="">هدف: سواحل خلیج فارس از مهم ترین اکوسیستم های غنی دنیا محسوب می شود که در معرض آلودگی های گوناگون قرار دارد. از جمله این آلودگی ها، آلودگی فلزات سنگین است که اثرات جهش زایی و سرطان زایی روی موجودات به جا می گذارند و در صورت ورود به محیط های آبی می توانند وارد زنجیره غذایی شوند. صدف دسته چاقویی به دلیل نوع تغذیه خود این آلایند هها را در بدن خود تغلیظ می نمایند.<br> روش ها: در این مطالعه ابتدا دوکفه ای برداشت شد، سپس به آزمایشگاه منتقل و پس از بیومتری و هضم، با استفاده از دستگاه جذب اتمی میزان فلزات سنگین آن ها اندازه گیری شد. همچنین پس از نمونه برداری آب، میزان فلزات موجود در آن نیز اندازه گیری گردید. سپس شاخص تجمع زیستی (BAF) و خطرات اکولوژیک (EHA) فلزات سنگین محاسبه گردید.<br> یافته ها: نتایج نشان داد میزان تجمع زیستی نیکل در فصول زمستان و تابستان به ترتیب 14 / 96 و77/40 درصد است که می تواند باعث تغییرات اکولوژیکی مانند تغییر در ساختار و عملکرد اکوسیستم ها، کاهش پراکندگی موجودات آبزی، کاهش توان تولیدمثل و ایجاد آسیب و تخریب منابع شیلاتی، تامین غذا هم در ستون آب و هم در رسوبات و همچنین کمبود اکسیژن در آب شود.<br> نتیجه گیری: نتایج حاصله همچنین نشان می دهد کروم، کادمیوم، نیکل و کبالت به ترتیب بیشترین خطر اکولوژیک را به همراه دارند که به این معنی است که کروم بیش از سایر فلزات سنگین مورد مطالعه برآبزیان و محیط زیست منطقه تاثیر می گذارد. همچنین آنالیزهای آماری اختلاف معنی داری در مورد کروم و کادمیوم در بین نمونه های برداشت شده از حواشی جنگل های حرای مورد مطالعه در فصول مختلف را نشان داد ( 05 / .P>0)</span></span></span></span></span></span></span><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></span></span></span></span></span></div> &nbsp; Introduction: The Persian Gulf coastline is one of the world&rsquo;s most valuable marine ecosystems and is increasingly threatened by heavy metal contamination. These persistent pollutants exhibit mutagenic and carcinogenic properties and can enter aquatic food webs through bioaccumulation, posing risks to marine organisms and human health. Due to its filter-feeding behavior, the razor clam (Solen sp.) is an effective bioindicator of heavy metal pollution.<br> Methods: In this study, razor clam specimens were collected, transported to the laboratory, measured biometrically, digested, and analyzed for heavy metal concentrations using atomic absorption spectrophotometry. Water samples were collected simultaneously and analyzed for dissolved metal concentrations. The Bioaccumulation Factor (BAF) and Ecological Hazard Assessment (EHA) indices were subsequently calculated to evaluate metal accumulation and ecological risk.<br> Results: The results showed that nickel exhibited the highest bioaccumulation, with BAF values of 96.14 and 77.40 in winter and summer, respectively. Such accumulation may adversely affect ecosystem structure and function, reduce the abundance and reproductive capacity of aquatic organisms, degrade fisheries resources, alter food availability in the water column and sediments, and contribute to oxygen depletion.<br> Discussion: The Ecological hazard assessment indicated that chromium, cadmium, nickel, and cobalt presented the highest ecological risks, with chromium posing the greatest threat to aquatic organisms and the surrounding environment. Statistical analysis revealed significant seasonal differences in chromium and cadmium concentrations among razor clam samples collected from the margins of the studied mangrove forests (P<0.05), suggesting that seasonal variation influences heavy metal accumulation and ecological risk in this ecosystem. صدف, فلزات سنگین, تجمع زیستی Metals, Heavy, bioaccumulation. 267 284 http://jpm.hums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-731-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Mehdi Aryanpour محمد مهدی آریان پور aryanmehdi79@gmail.com 100319475328460013146 100319475328460013146 No Ph.D Student of Environmental Management, Department of Environmental Sciences, BA.C., Islamic Azad University, Bandar Abbas, Iran دانشجوی دکتری رشته مدیریت محیط زیست، گروه محیط زیست، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران. Saber Ghasemi صابر قاسمی saberghasemiarticle@gmail.com 100319475328460013147 100319475328460013147 Yes Assoc. Prof., Marin Environmental Research Center, BA.C., Islamic Azad University, Bandar Abbas, Iran. دانشیار گروه محیط زیست، مرکز تحقیقات محیط زیست دریایی، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران. Mohsen Dehghani Ghanatghestani محسن دهقانی قناتغستانی dehghani933@gmail.com 100319475328460013148 100319475328460013148 No Assoc. Prof., Department of Environmental science and engineering, BA.C., Islamic Azad University, BandarAbbas دانشیار گروه محیط زیست، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران.