Journal of Preventive Medicine

fa تحلیل راهبردهای تحقق روستای بدون دخانیات: مطالعه موردی روستای دماغ سفید، سرپل ذهاب Analysis of strategies for achieving a smoke-free village: a case study of Demagh Sefid village, Sarpol-e Zahab عمومى General پژوهشي Orginal هدف: روستاهای بدون دخانیات می‌توانند به‌عنوان الگویی مؤثر در کاهش یا حذف مصرف دخانیات در جوامع روستایی عمل کنند و نقش مهمی در ارتقای سلامت اجتماعی و بهداشتی ایفا نمایند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل راهبردهای تحقق روستای بدون دخانیات در روستای دماغ سفید شهرستان سرپل‌ذهاب و شناسایی عوامل مؤثر بر موفقیت و پایداری این طرح انجام شده است. روش‌ها: این پژوهش از نوع توصیفی–تحلیلی و با رویکرد ترکیبی کیفی و کمی انجام شده است. جامعه آماری شامل ۲۰ نفر (۱۰ نفر از اهالی روستا و ۱۰ نفر از مدیران محلی، اعضای شورای اسلامی و معتمدان محلی) از مجموع ۲۶ خانوار ساکن روستا بود که به روش سرشماری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های ژرف‌نگر و پرسشنامه محقق‌ساخته با سؤالات باز و بسته گردآوری شد. روایی ابزار با نظر متخصصان و پایایی آن از طریق ضریب آلفای کرونباخ تأیید گردید. برای تحلیل داده‌ها از تکنیک نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها استفاده شد. نتایج: یافته‌ها نشان داد که کوچک بودن روستا، سطح بالای همدلی اجتماعی، مشارکت فعال ساکنان و اجرای برنامه‌های آگاهی‌بخش از مهم‌ترین نقاط قوت اجرای طرح بوده‌اند. در مقابل، محدودیت دسترسی‌های ارتباطی، آگاهی ناکافی نسبت به پیامدهای مصرف دخانیات، رواج مصرف قلیان و نگرش‌های تساهل‌آمیز نسبت به آن از جمله نقاط ضعف طرح محسوب می‌شوند. همراهی مردم، حضور مؤثر وزارت بهداشت، فعالیت سازمان‌های مردم‌نهاد و مشارکت نهادهای دولتی و غیردولتی مهم‌ترین فرصت‌های اجرای طرح بوده است. همچنین حضور گردشگران سیگاری، رفت‌وآمد جوانان به شهر، فشارهای اقتصادی و تأثیر برخی برنامه‌های رسانه‌ای از جمله تهدیدهای اصلی پیش روی طرح به شمار می‌روند. نتیجه‌گیری: اجرای طرح روستای بدون دخانیات در روستای دماغ سفید در مجموع موفقیت‌آمیز بوده است، اما استمرار آن مستلزم توجه به چالش‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. پیشنهاد می‌شود این طرح به‌عنوان برنامه‌ای پایدار دنبال شده و حمایت‌های آموزشی، نهادی و اجتماعی برای حفظ وضعیت روستای بدون دود در سال‌های آینده تقویت شود.   Objective: Tobacco-free villages can serve as an effective model for reducing or eliminating tobacco use in rural communities and play an important role in promoting social health. The present study aimed to analyze the strategies for realizing a tobacco-free village in the village of Damagh Sefid, Sarpol-e Zahab County, and to identify the factors affecting the success and sustainability of this plan. Methods: This study was descriptive-analytical and conducted with a combined qualitative and quantitative approach. The statistical population consisted of 20 people (10 villagers and 10 local managers, members of the Islamic Council, and local trustees) from a total of 26 households living in the village, who were selected by census method. Data were collected through in-depth interviews and a researcher-made questionnaire with open and closed questions. The validity of the instrument was confirmed by experts and its reliability was confirmed through Cronbach's alpha coefficient. The strengths, weaknesses, opportunities, and threats technique was used to analyze the data. Results: The findings showed that the small size of the village, high level of social empathy, active participation of residents and implementation of awareness programs were the most important strengths of the project. On the other hand, limited communication access, insufficient awareness of the consequences of tobacco use, prevalence of hookah uses, and tolerant attitudes towards smoking are considered as weaknesses of the project. The support from the people, the effective presence of the Ministry of Health, the activities of NGOs, and the participation of government and non-government institutions were the most important opportunities for the implementation of the project. Also, the presence of smoking tourists, the commuting of young people to the city, economic pressures, and the impact of some media programs were considered as the main threats facing the project. Conclusion: The implementation of the tobacco-free village project in the village of Damagh Sefid has been successful overall, but its continuation requires attention to economic, social, and cultural challenges. It is suggested that this project be pursued as a sustainable program and that educational, institutional, and social support be strengthened to maintain the status of a smoke-free village in the coming years.   روستای بدون دخانیات, روستای دماغ سفید, سرپل ذهاب Tobacco, Tobacco Smoke Pollution, Tobacco Control 169 182 http://jpm.hums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-841-1&slc_lang=fa&sid=1 Aeizh Azmi آئیژ عزمی a.azmi@razi.ac.ir 100319475328460012479 100319475328460012479 Yes دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران Mohammad Reza Masjedi محمد رضا مسجدی aeejazmy@yahoo.com 100319475328460012480 100319475328460012480 No استاد گروه بیماری‌های ریوی، مرکز تحقیقات کنترل دخانیات، جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات ایران