1- مرکز تحقیقات دخانیات و سلامت، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران
چکیده: (2 مشاهده)
مقدمه و هدف: مصرف قلیان به‌عنوان یکی از اشکال شایع مصرف دخانیات، به‌ویژه در منطقه مدیترانه شرقی روندی افزایشی داشته و به چالشی جدی در سلامت عمومی تبدیل شده است. بر اساس گزارش‌های سازمان جهانی بهداشت، دخانیات سالانه میلیون‌ها مرگ قابل پیشگیری ایجاد می‌کند. در ایران، شیوع مصرف قلیان در میان زنان مناطق جنوبی و حاشیه‌نشین بالاتر از میانگین کشوری است. این مطالعه با هدف تبیین عوامل مؤثر بر ترک موفق قلیان و ارائه راهبردهای سیاستی متناسب با شرایط بومی جنوب ایران انجام شد.
روش کار: این پژوهش به‌صورت خلاصه سیاستی و مبتنی بر تحلیل ثانویه مطالعات کیفی و کمی مرتبط با ترک قلیان در زنان جنوب ایران انجام شد. داده‌ها از پژوهش‌های ملی و منطقه‌ای استخراج و بر اساس محورهای فردی، خانوادگی، اجتماعی و فرهنگی تحلیل مقایسه‌ای شدند. سپس راهبردهای پیشنهادی بر اساس اهمیت، امکان‌پذیری، اثربخشی و انطباق فرهنگی اولویت‌بندی گردیدند.
یافته‌ها: ترک موفق قلیان فرآیندی چندعاملی است. حمایت خانواده و افراد تأثیرگذار، خودکارآمدی بالا، ادراک خطر، کنترل محرک‌های محیطی، هنجارهای مذهبی و دسترسی به فعالیت‌های جایگزین سالم از مهم‌ترین تسهیل‌کننده‌ها بودند. در مقابل، پذیرش اجتماعی قلیان، باور به کم‌ضرر بودن آن و ضعف خودکارآمدی از موانع اصلی ترک محسوب شدند.
بحث و نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد مداخلات صرفاً آموزشی یا فردمحور اثربخشی محدودی دارند. اتخاذ رویکردی چندسطحی شامل تقویت حمایت اجتماعی، اصلاح نگرش‌ها، ارتقای خودکارآمدی، ایجاد محیط‌های بدون قلیان و ادغام برنامه‌های ترک در مراقبت‌های اولیه سلامت، می‌تواند به افزایش ترک پایدار و ارتقای سلامت زنان جنوب ایران منجر شود.
روش کار: این پژوهش به‌صورت خلاصه سیاستی و مبتنی بر تحلیل ثانویه مطالعات کیفی و کمی مرتبط با ترک قلیان در زنان جنوب ایران انجام شد. داده‌ها از پژوهش‌های ملی و منطقه‌ای استخراج و بر اساس محورهای فردی، خانوادگی، اجتماعی و فرهنگی تحلیل مقایسه‌ای شدند. سپس راهبردهای پیشنهادی بر اساس اهمیت، امکان‌پذیری، اثربخشی و انطباق فرهنگی اولویت‌بندی گردیدند.
یافته‌ها: ترک موفق قلیان فرآیندی چندعاملی است. حمایت خانواده و افراد تأثیرگذار، خودکارآمدی بالا، ادراک خطر، کنترل محرک‌های محیطی، هنجارهای مذهبی و دسترسی به فعالیت‌های جایگزین سالم از مهم‌ترین تسهیل‌کننده‌ها بودند. در مقابل، پذیرش اجتماعی قلیان، باور به کم‌ضرر بودن آن و ضعف خودکارآمدی از موانع اصلی ترک محسوب شدند.
بحث و نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد مداخلات صرفاً آموزشی یا فردمحور اثربخشی محدودی دارند. اتخاذ رویکردی چندسطحی شامل تقویت حمایت اجتماعی، اصلاح نگرش‌ها، ارتقای خودکارآمدی، ایجاد محیط‌های بدون قلیان و ادغام برنامه‌های ترک در مراقبت‌های اولیه سلامت، می‌تواند به افزایش ترک پایدار و ارتقای سلامت زنان جنوب ایران منجر شود.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
